26 October 2026
(၈၁) ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံကာလအတွင်း တတိယကော်မတီ အစည်းအဝေးသို့ တင်သွင်းမည့် ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ မြန်မာနိုင်ငံ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာ (A/81/302) ထွက်ရှိခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ ယခုအစီရင်ခံစာသည် အထွေထွေညီလာခံအဆို ဆုံးဖြတ်ချက် (80/221) အရ ၁-၈-၂၀၂၅ မှ ၃၁-၇-၂၀၂၆ ကာလအတွက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအစီရင်ခံစာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုစီးပွားရေးအခြေအနေများကို တစ်ဖက်သတ် စွပ်စွဲဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့အတွက် လက်တွေ့ကျကျ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ချက်များကို လျစ်လျူရှုထားပြီး ယခင်အစီရင်ခံစာများနည်းတူ အစိုးရဆန့်ကျင်သည့်အဖွဲ့များ၏ အာဘော်များကို ထင်ဟပ်လျက် မှန်ကန်မှုမရှိသည့် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဖော်ပြထားသည့် အကြောင်းအရာများသည် လုပ်ပိုင်ခွင့်အပ်နှင်းခံရသူများ (mandate holders) ၏ စွပ်စွဲချက်များအပေါ်၌သာ အဓိကအခြေခံထားပြီး ကိုးကားသည့် အချက်အလက်များသည်လည်း ဆန့်ကျင်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပြင်ပမီဒီယာများထံမှ အဓိကရယူထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ သို့ဖြစ်၍ အစီရင်ခံစာ၏ ဘက်လိုက်မှု ကင်းရှင်းမှု၊ မျှတမှုနှင့် မှန်ကန်မျှတစွာ စိစစ်ဖော်ပြမှုတို့အပေါ် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်စေသည်။
အောက်ပါတုံ့ပြန်ချေပချက်များသည် ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ အစီရင်ခံစာတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည့် အချို့သောစွပ်စွဲချက်များအတွက် ရည်ညွှန်းဖော်ပြခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် အခြားသော အထောက်အထားမဲ့ စွပ်စွဲချက်များကို လက်ခံအတည်ပြုခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ဖော်ပြအပ်သည်။
အစီရင်ခံစာ၏ ခေါင်းစဉ်ခွဲ (၂) အောက်ရှိ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအပိုင်းနှင့် စာပိုဒ် (၇၄) ကို ရည်ညွှန်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများကို ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ အချိန်မီပေးအပ်နိုင်ရေး ကတိပြုထားပြီး ဝန်ထမ်းများ၏ လုံခြုံရေးကို အစဉ်ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကုလသမဂ္ဂမျက်နှာစာ၌ မြန်မာကိုယ်စားပြုမှု အခြေအနေသည် စိန်ခေါ်မှုများရှိသော်လည်း မြန်မာအစိုးရအနေဖြင့် ကုလသမဂ္ဂအေဂျင်စီများအား မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဆက်လက်လက်ခံထားရှိပြီး အပြုသဘော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်း (၁၇) ခုမှ နိုင်ငံတကာဝန်ထမ်း (၂၇၆) ဦး၊ မြန်မာနိုင်ငံသားဝန်ထမ်း (၇,၆၂၆) ဦးတို့ဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်း လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ကုလသမဂ္ဂအေဂျင်စီများမှ စီမံကိန်း (၄၃) ခုနှင့် နိုင်ငံတကာအစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများမှ စီမံကိန်း (၈၈) ခုကို ဖော်ဆောင်ပေးလျက်ရှိ သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ ကုလသမဂ္ဂနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများမှ အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးများ၏ ခရီးစဉ် (၄၆) ခု၊ သံတမန်များ၏ ခရီးစဉ် (၂,၃၀၀) ကျော် (၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီလမှ စက်တင်ဘာလအတွင်း ၃၅၃ ခု) နှင့် ကုလသမဂ္ဂဝန်ထမ်းများအား ခရီးသွားလာခွင့် (၁၀၆) ကြိမ်အထိ အဆင်ပြေစွာ ခွင့်ပြုပေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (NSPNC) သည် UNOCHA၊ UNHCR၊ UNICEF၊ WFP၊ UNFPA အစရှိသော ကုလသမဂ္ဂအေဂျင်စီများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ကရင်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ချင်း၊ မကွေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့မှ မြို့နယ် (၂၀) ကျော်၌ အကူအညီများ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရေး ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံနိုင်ငံဖြစ်ရာ ပြည်တွင်းစားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေး (Self-sufficiency) ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ဆဲဖြစ်ပြီး ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက်လည်း ဆက်လက်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အစီရင်ခံစာ၏ စာပိုဒ် ၁၈ ပါအချက်များကို ရည်ညွှန်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် နယ်စပ်ဖြတ် ကျော်အုပ်စုဖွဲ့ရာဇဝတ်မှုပုံစံမျိုးစုံကို ထိရောက်စွာတားဆီးနှိမ်နင်းနိုင်ရေးအတွက် အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းဝယ်မှုများ၊ လူကုန်ကူးမှုများ၊ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်များကို အသုံးပြု၍ လိမ်လည်မှုများနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများကို ပစ်မှတ်ထား၍ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးလုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုအားကောင်းစေရန်အတွက် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်း (Anti-Online Scam Bill) ကိုလည်း ၃၁-၇-၂၀၂၆ ရက်တွင် လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ရာဇဝတ်မှုများသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်းတွင်သာ ဖြစ်ပွားနေသည့် ပြဿနာမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံအားလုံးကို ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ပြဿနာကို ထိရောက်စွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအနေဖြင့် စုပေါင်းကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် အပြန်အလှန်ညှိနှိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်။
စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်များအရ အဆိုပါပြစ်မှုများတွင် ကျူးလွန်သူများ၏ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းမှာ နိုင်ငံခြားသားများဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာကာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ၄-၁၀-၂၀၂၆ ရက်အထိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူ နိုင်ငံပေါင်း (၅၉) နိုင်ငံမှ နိုင်ငံခြားသား စုစုပေါင်း (၇၃,၀၈၅) ဦးကို သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည်လည်း ရာဇဝတ်မှု ကွန်ရက်များကို ဆက်လက်ဖော်ထုတ်၍ ထိရောက်စွာနှိမ်နင်းနိုင်ရေး တက်ကြွစွာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အစီရင်ခံစာ၏ စာပိုဒ် ၃၁ ပါ အချက်များကို ရည်ညွှန်းသည်။ မြန်မာအစိုးရအနေဖြင့် ဗဟို မိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင် အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနှင့်အညီ တရားမဝင် မိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းတင်သွင်းမှုများ၊ ခိုးယူမှုများနှင့် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်ကို အသုံးပြုသည့်တရားမဝင်ရာဇဝတ်မှုများကို ကာကွယ်ရန်၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးနှင့် ပြည်သူများ၏ လုံခြုံရေးကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်ခြင်းသာဖြစ်ပြီး တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်း၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လုံခြုံမှုကို ချိုးဖောက်ရန် ရည်ရွယ်ခြင်း လုံးဝမရှိကြောင်း ရှင်းလင်းဖော်ပြအပ်သည်။
အစီရင်ခံစာ၏ စာပိုဒ် ၄၈ ပါ အချက်များကို ရည်ညွှန်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံသားဥပဒေပါ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီသူများကို နိုင်ငံသားအဆင့်အတန်း ပေးအပ်လျက်ရှိသော်လည်း နိုင်ငံတော်၏ဥပဒေနှင့် သမိုင်းမှတ်တမ်းအထောက်အထားများတွင် မည်သည့်အခါကမျှ မရှိခဲ့သော “ရိုဟင်ဂျာ” ဆိုသည့် လုပ်ကြံဖန်တီးထားသော အသုံးအနှုန်းကို အသိအမှတ်မပြုကြောင်း အလေးအနက် ထပ်လောင်းပြောကြားလိုသည်။ မှတ်တမ်းများအရ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ARSA ၏ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်မတိုင်ခင် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သူ (၇၄၀,၀၀၀) ဦးကျော်ရှိသည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်ပြီးနောက် (၅၄၀,၀၀၀) ဦးသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်သို့ နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ပြီး (၂၀၀,၀၀၀) ဦးကျော် ဆက်လက်ကျန်ရှိနေသည်။
အစိုးရအနေဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ထွက်ခွာခဲ့သူများအနက်မှ စိစစ်အတည်ပြုပြီးသူများ ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ရန် ကတိကဝတ်ပြုထားပြီး၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော သဘောတူညီချက်များကို တိတိကျကျ လိုက်နာလျက် သက်ဆိုင်ရာစိစစ် အတည်ပြုရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ၃၀-၉-၂၀၂၆ ရက်အထိ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှ အသုတ် (၆) သုတ်ခွဲ၍ ပေးပို့ထားသည့် (၈၂၈,၈၂၄) ဦးစာရင်းအနက် (၄၄၉,၁၉၃) ဦးကို စိစစ်ပြီးဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ယခင်ကနေထိုင်ခဲ့သူ (၃၂၆,၃၇၆) ဦး၊ အကြမ်းဖက် လုပ်ရပ်တွင်ပါဝင်သူ (၄,၂၅၄) ဦး၊ စိစစ်အတည်မပြုနိုင်သူ (၁၁၈,၅၆၃) ဦးရှိသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ငြိမ်လုံခြုံမှုပြန်လည်ရရှိသည်နှင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား သဘောတူညီချက်များနှင့်အညီ စိစစ်အတည်ပြုထားသည့် နေရပ်စွန့်ခွာသူများကို လက်ခံရန် ထပ်လောင်းဖော်ပြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှ ယခုအချိန်အထိ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးရှိ ဘင်္ဂါလီ (၁၃,၀၀၀) ဦးကို ၁၉၈၂ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေး ဥပဒေအောက်မှ နိုင်ငံသားပေးအပ်ခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ ယင်းတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ဘင်္ဂါလီ (၆,၂၀၀) ဦး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ အစီရင်ခံစာမူကြမ်းကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခြင်းသည် အချုပ်အခြာအာဏာတန်းတူညီမျှမှု မူဝါဒကိုလိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ကြောင်း ပြသနေသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ဘက်လိုက်မှုမရှိရေးနှင့် တရားမျှတမှုတို့ကို ထိခိုက်စေသည့်အပြင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာတွင် လိုတစ်မျိုး၊ မလိုတစ်မျိုးဖြင့် စံနှုန်းနှစ်မျိုး (double standard) ကျင့်သုံးခြင်းကို ဖော်ပြရာရောက်သည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာအစိုးရအနေဖြင့် စာရွက်စာတမ်းအမှတ် A/81/302 ပါ အစီရင်ခံစာ တစ်ခုလုံးနှင့် ဖော်ပြထားသည့် အချက်များနှင့် အကြံပြုချက်များကို ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမရှိ (dissociate) ကြောင်းနှင့် ကန့်ကွက်ပယ်ချကြောင်းဖော်ပြအပ်သည်။
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန
နေပြည်တော်
ရက်စွဲ၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်
****************
Myanmar’s observations on the Secretary-General’s report on Myanmar, contained in Document No. (A/81/302)
The United Nations Secretary-General’s report on the human rights situation in Myanmar (A/81/302), to be submitted to the Third Committee meeting during the 81st Session of the United Nations General Assembly (UNGA), has been released.
Pursuant to General Assembly resolution (80/221), the UNSG issued this report for the period from 1 August 2025 to 31 July 2026. The report presents extensive one-sided allegations and accusations about Myanmar’s political, social, and economic conditions.
By ignoring the government’s efforts to promote peace, stability, and development, the report merely reiterates the familiar rhetoric of opposition groups, full of fallacious arguments, as in previous reports. Its content is largely based on allegations from various so-called mandate holders. Furthermore, the data presented in the report appears to have been sourced primarily from anti-government entities and external media outlets. This raises serious concerns about the report’s objectivity, impartiality and balance.
While the following rebuttals address specific accusations in the UNSG’s report, this does not make the document’s remaining unsubstantiated claims acceptable.
Reference is made to the humanitarian section under subsection 2 and paragraph 74 of the report. Myanmar is committed to providing humanitarian assistance in a timely and non-discriminatory manner, while constantly prioritising the safety of humanitarian personnel. Despite restrictions imposed on Myanmar by the United Nations, Myanmar, as a responsible State, continues to host UN Agencies on its soil and facilitates their operations within the country. Currently, 17 UN agencies are operating across the country, with 276 international personnel and 7,626 local personnel. Furthermore, UN agencies are currently implementing 43 projects, and international non-governmental organisations are implementing 88 projects.
From 2021 to July 2026, Myanmar has smoothly facilitated 46 visits by high-ranking officials from the UN and international organisations, over 2,300 diplomatic visits (including 353 visits between January and September 2026), and 106 travel authorisations for UN staff. Furthermore, the National Solidarity and Peace-making Negotiation Committee (NSPNC) has coordinated with UN agencies including UNOCHA, UNHCR, UNICEF, WFP, and UNFPA to facilitate assistance in more than 20 townships across Kayin, Rakhine, Shan, Chin, Magway, and Sagaing regions. As Myanmar is an agricultural-based nation, it continues to maintain domestic food self-sufficiency, and continued efforts are being made for the sustainable development of the agricultural sector.
Reference is made to paragraph 18 of the report. Myanmar is making every effort to prevent and effectively combat various forms of transnational organised crime. The State Government has successfully implemented law enforcement operations targeting illegal drug trafficking, human trafficking, and scams and online fraud involving cross-border communication networks. To strengthen these efforts, the Hluttaws enacted the Anti-Online Scam Bill on 31 July 2026. Transnational organized crime is not confined to any single country; rather, it is a global challenge that affects all countries and requires collective international action and cooperation.
According to investigations, 99 per cent of the perpetrators involved in these crimes are foreign nationals who illegally entered Myanmar through neighbouring countries and participated in online scam operations. As of 4 October 2026, a total of 73,085 foreign nationals from 59 countries involved in online scam operations have been repatriated to their respective countries. Myanmar’s security forces are also actively working to identify and effectively crack down on criminal networks.
This refers to paragraph 31 of the report. It is clarified that the Myanmar Government’s implementation of the Central Equipment Identity Register (CEIR) system primarily aims to prevent the illegal importation of mobile devices, theft, and illicit activities involving communication networks, in accordance with international standards. The system is intended to support law enforcement and maintain public security, without intending to violate individual privacy.
Reference is made to paragraph 48 of the report. Myanmar grants citizenship status to those who meet the criteria stipulated in the 1982 Myanmar Citizenship Law. Myanmar does not recognise the term “Rohingya,” which has never existed in legal and historical records of Myanmar. According to the records, there were more than 740,000 residents in northern parts of Rakhine State before the terrorist attacks launched by ARSA in August 2017. Following the incidents, 540,000 people were displaced to Bangladesh, and more than 200,000 remain in these areas.
The Government remains committed to facilitating the voluntary return of verified individuals who left Rakhine State and is continuing necessary verification processes accordingly, with strict adherence to the signed agreements between the two countries. As of 30 September 2026, of the 828,824 individuals listed by Bangladesh in six batches, Myanmar has verified 449,193 individuals. Myanmar found that 326,376 individuals were former residents in Rakhine State, 4,254 individuals were found to have been involved in terrorist acts, and the data of 118,563 individuals could not be verified. Myanmar reiterates its commitment to receive the verified displaced persons under the bilateral arrangements once security and stability in northern Rakhine are more favourable. Under the 1982 Citizenship Law, over 13,000 Bengalis have been granted citizenship status between 2025 and the present across the country, including over 6,200 Bengalis in Rakhine State.
Adopting this discriminatory draft report without the consent of the concerned country demonstrates a failure to uphold the principle of sovereign equality. It undermines impartiality and fairness, and reflects/represents the application of double standards, exceptionalism, and selectivity in addressing humanitarian and human rights issues.
Therefore, the Myanmar Government dissociates itself from and categorically rejects the entire report contained in document A/81/302, along with its intrusive observations and recommendations.
Ministry of Foreign Affairs
Nay Pyi Taw
26 October 2026